Insoniyat Sivilizatsiyasi va Biotexnologiyaning Paydo Bo‘lishi
Insoniyat rivojlanishi hayotiy muhim bo‘lgan fan va iqtisodiyot tarmoqlarining ustuvor taraqqiyoti bilan tavsiflanadi. Ibtidoiy jamoa davrida insonning asosiy faoliyati ovchilik bo‘lgan bo‘lsa, vaqt o‘tib ov qilishning qiyinlashishi o‘troq hayot tarziga o‘tishga hamda sivilizatsiyaning dastlabki ko‘rinishlariga turtki berdi. Avval chorvachilik, so‘ng dehqonchilik shakllandi; insonlar o‘zi uchun qulay sharoitlarni topib o‘troqlashishi esa Yer yuzida millat va xalqlarning hozirgi географик joylashuviga asos bo‘ldi.
Shu bilan birga oziq-ovqat tayyorlash usullari ham rivojlandi. Bunga misol tariqasida, insoniyat bundan 6–8 ming yil ilgari o‘zi bilmagan holda non, vino va pivo tayyorlashda spirtli bijg‘ish jarayonlaridan foydalana boshlaganini keltirish mumkin. Aynan shu davrlarda an'anaviy biotexnologiyaga asos solingan bo‘lsada, XX asrgacha bu soha bir maromda va tizimli rivojlanmadi.
Zamonaviy Biotexnologiyaning Fanlararo Tabiat
Zamonaviy biotexnologiya ko‘p tarmoqli ilmiy-amaliy yo‘nalish bo‘lib, u biologik va muhandislik fanlari tutashuvida paydo bo‘ldi. Uning asosi quyidagi fanlarning nazariy hamda amaliy yutuqlaridan tashkil topgan:
Bu sohalarning jadal rivojlanishi mutlaqo yangi sifatga ega mahsulotlar ishlab chiqarish, moddalarni ajratish, tozalashning zamonaviy apparatlari va yangi yo‘nalishlarini sanoat miqyosiga olib chiqish imkonini berdi.
Biotexnologiya Tarixidagi Muhim Bosqichlar va Buyuk Olimlar
Sohaga beqiyos hissa qo‘shgan buyuk olimlar: A.A. Baev, A.N. Belozerskiy, Eyveri, G. Gamov, K. Korana, F. Jakob, J. Mono, Bekvista, Yu.A. Ovchinnikov, A.S. Spirin, R.V. Petrov va boshqalar.
Elektron darslikning Mazmuni va Mutaxassislar Oldidagi Vazifalar
Bugungi kun talablaridan kelib chiqqan holda agrosanoat, farmatsevtika va oziq-ovqat sohasidagi mutaxassislar biotexnologik usullardan unumli foydalana olishi, ekologik xavfsiz mahsulotlar yetishtirish va atrof-muhit muhofazasiga bosh-qosh bo‘lmog‘i zarur.
Ushbu darslikda quyidagi asosiy yo‘nalishlar va texnologiyalar batafsil yoritilgan:
Mikrobiologiya va Kulturallash
Mikroorganizmlarni ko‘paytirish, ulardan fiziologik faol birikmalar ajratib olish va to‘qimalarni sun'iy o‘stirish texnikasi.
Qishloq Xo‘jaligi va Biopreparatlar
O‘simliklarni klonal mikroko‘paytirish, tuproq biotexnologiyasi, bakterial o‘g‘itlar va entomopatogen preparatlar.
Chorvachilik va Veterinariya
Chorvachilikda biotexnologik jarayonlarni qo‘llash va davolash-profilaktika uchun veterinariya preparatlarini olish.
Oziq-ovqat Sanoati
Aminokislotalar, organik kislotalar, oqsillar, vitaminlar, lipidlar va ferment preparatlarini ishlab chiqarish.
Biokimyo va Bioxavfsizlik
Bijg‘ish, fotosintez va nafas olish biokimyosi hamda sohaning eng muhim masalasi bo‘lmish bioxavfsizlik asoslari.
Xalqaro Ta'lim Tajribasi
Biotexnologiya sohasida kadrlar tayyorlash bo‘yicha rivojlangan xorijiy mamlakatlarning ilg‘or tajribalari.